नुन र रक्तचापको सम्बन्ध

डा. ओममूर्ती अनिल, अत्याधिक नुनको सेवनले रक्तचाप बढाउँछ । स्वस्थ मानिसले पनि खानामा नुन कम खानुपर्छ । नुनिलो खानेकुराहरुको प्रयोग सकेसम्म कम गर्नुपर्छ । उच्च रक्तचाप भएको बिरामीले नुनको सेवनको बारेमा अझ बढी सावधानी लिनुपर्छ । दिनहुँ एक चिया चम्चा भन्दा बढी नुन खानु हुदैन । तर नुन खाँदै नखानु वा अत्यन्तै कम खानु उल्टै […]

अस्पताल- एक वृद्धाश्रम

अनुश्री बुवाआमाको आफ्नो घर छ, तर जीवनमा शीतलता छैन।जोडेको सम्पत्ति छ, तर एक मानो पकाएर खाने तागत छैन। सन्तानहरू छन्, तर दुःखमा कसैको साहारा छैन। म यस जिल्ला अस्पतालमा करिब १० महिना भयो काम थालेको। यस अवधिमा मैले यस्ता धेरै घटनाहरू देखेँ, जहाँ बुवाआमाको माया सन्तानप्रति थियो र सन्तानको‌ अपार माया आमाबुवाप्रति देखिन्थ्यो। तर केही […]

बाल पोषणः मुगुदेखि मन्त्रालयसम्म

डा. अरुणा उप्रेती , केही वर्ष पहिले मुगु अस्पतालमा पुग्दा बच्चालाई खुवाउने पिठोका बट्टाहरू बाटोमा फ्याकेको देखें । बट्टामा लेखिएको रहेछ, ‘नेपालको स्वास्थ्य मन्त्रालयका लागि विशेष रूपले बनाइएको’ गहुँ, चिनी र भटमासको त्यो मिश्रण भारतको उडिसामा बनेको रहेछ । नेपालका बालबालिकालाई कुपोषणबाट मुक्त गर्न दिइने पिठो भारतबाट ल्याउनुपर्ने अचम्मको कुरा होइन र ?मुगु र जुम्ला […]

मुख तथा दाँत स्वास्थ्यबारे जान्नैपर्ने कुरा

डा. पुष्कर काफ्लेनेपाल एक विकाशन्मुख मुलुक हो । त्यसैले सबै क्षेत्रमा जस्तै शिक्षामा पनि त्यसै अनुरुपको क्रमिक विकास हुदैं गएको देखिन्छ । यसकै कारणले नेपालमा समान रुपमा विकासका अवयहरु संचालन हुन सकेका छैनन् । शिक्षा, स्वास्थ्य, विकास, रोजगारी जस्ता शहरमा मात्र केन्द्रित हुदाँ गाउँका दुरदराज र विपन्न वर्गमा सहि किसिमले विकास र चेतनास्तर उन्नत बन्न […]

पूर्ण छात्रवृत्तिको एमडी पढ्न छोडेर काठमाडौंबाट किन आएँ डोल्पा ?

डा. रोजी थपलिया, तराईको सामान्य परिवारमा हुर्केकी एसएलसीमा जिल्ला प्रथमदेखि पूर्ण छात्रवृत्तिमा एमबीबीएस पढिसकेकी हुँ । पोस्ट ग्र्याजुएटका लागि मैले पाएको पूर्ण छात्रवृत्तिको सिट त्यागेर ग्रामीण नेपालको हिमाली जिल्लामा कर्णाली लोक सेवाबाट ६ भदौ २०८१ मा डोल्पा सिफारिस भएँ । डोल्पाली मट्टीमा कर्णालीको बहावसँगै बादलभन्दा माथिमाथि हुँदै शहरको तडकभडक छोडेर सोझा साझा जनताको घाउमा मलम […]

विधुतीय दुर्घटना, सावधानी तथा सुरक्षाका उपायहरु

ई.खिलनाथ अर्याल, हाम्रो दैनिक जीवनमा विधुतले निर्वाह गरेको योगदान र भूमिकालाई क्षणभरको लागि पनि त्याग्न सक्ने अवस्था छैन । जति संसारभर भौतिक सुख सुविधा र नयाँ नयाँ आविष्कार भैरहेका छन् बिजुलीको माग र अपरिहार्यता पनि दिनानुदिन बढेको छ । विधुतको उपयोगिता र अपरिहार्यताका साथ जोखिम पनि बढी नै छ । यदि सावधानी र सुरक्षा अपनाउनमा […]

कसरी जागरुक बन्ने उपभोक्ता आफ्नो स्वास्थ्यमा ?

अनिता कुँवर, उपभोक्ताको स्वास्थ्य स्वस्थ्य भएमात्रै मानिसको जीवनयापनसँगै विभिन्न आर्थिक क्रियाकलापहरु दिगो रुपमा अगाडी बढ्न सक्छन् । आम मानिस कुनै न कुनै रुपमा यस धर्तीमा उपभोक्ताको रुपमा अस्तित्वमा रहेका छन् । एउटा राज्यमात्रै नभएर समग्र राष्ट्रको हितको लागि पनि उपभोक्ता स्वास्थ्यको विषय एकदमै महत्वपूर्ण विषय हो । नेपालको संविधानमा पनि उपभोक्ताको स्वास्थ्यको विषयलाई प्राथमिकतामा राखिएको […]

फलफूल र तरकारीमा विषादीको प्रयोगले स्वास्थ्यमा पार्ने असर

डा. विवेक सिंह, यतिबेला फलफूल र तरकारीमा प्रयोग हुने हानिकारक विषादीले मानिसहरु विभिन्न रोगको सिकार हुन पुगेका छन् । स्वस्थ खाना स्वस्थ जीवनको आधारभूत आवश्यकता हो । पर्याप्त निन्द्रा, स्वस्थ्य खाना, नियमित व्यायाम र सकारात्मक सोचले हामी धेरै रोगहरुबाट बच्न सक्छौं । तररकारी र फलफूलमा सिंथेटिक कीटनाशकको प्रयोग पहिलोपल्ट सन् १९४० मा भएको थियो । […]

वन र वनस्पतिजन्य जडिबुटी

पुष्पराज भट्टराई, नेपाली भूमिमा उम्रिएका जडिबुटीको प्राचीन महत्व छ । यहाँ पाइने करिब ७ हजार वनस्पतिमध्ये झण्डै १५ सयमा औषधीय गुण पाइन्छ । प्राणीको जीवन दीर्घायुमा वनस्पतिको पोषण छ । जडिबुटीको आरोग्य छ । निरोगिताका लागि कन्दमुल र जडिबुटी कै साहारा लिन्छन् । प्राणीको प्राकृतिक जीवनमा कुनै समस्या आई स्वास्थ्य बिग्रँदा निरोगी हुन प्राणीले वनस्पतिकै […]

कस्तो पानीलाई गुणस्तरीय र शुद्ध भन्ने ?

नेपाल स्वास्थ्य, सफा र शुद्ध पानी स्वस्थ जीवनका लागि नितान्त आवश्यक छ । दूषित पानीका कारण हुने बर्सेनि झाडापखालाबाट विश्वमा १८ लाखभन्दा बढी पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाको मुत्यु हुने गर्दछ । यो सङ्ख्या भनेको प्रत्येक १५ सेकेण्डमा एक जना बालबालिकाको मृत्यु हुनु हो । नेपालमा पनि दूषित खानेपानीका कारण बर्सेनि लाखौं बालबालिका बिरामी पर्ने गर्दछन् र […]