ई.नरबहादुर बोहरा,डोटी जिल्लाको बडीकेदार गाउँपालिका–३, कडगाउँ– पहाडको काखमा अडिएको, कुहिरोले बिहान ढाक्ने र साँझ परेपछि सपनाले भरिने एउटा सानो गाउँ। त्यहीँ मेरो जन्म भयो। त्यस्तो भूमिमा, जहाँ आकाश जति ठूलो आकांक्षा थियो, तर हातमा समातिने साधनहरू सधैँ साना थिए। गाउँमा जीवन सरल थियो, तर संघर्षले भरिएको। माटोका आँगन, पाखा–पखेरामा दौडिने बाल्यकाल र अभावसँगै हाँस्न सिकेको […]
डा. कृपेश धिताल आज म ड्युटीमा थिएँ—एक निजी अस्पतालमा।एक सानो बच्चा भर्ना भएको थियो।अत्यन्तै कम तौल, समयभन्दा अघि जन्मिएको,र मेरो ड्युटीको क्रममा उसलाई बारम्बार झट्का (seizure) आइरहेको थियो। कन्सल्टेन्ट सरसँगै हामी अभिभावकलाई काउन्सेलिङ गरिरहेका थियौँ। उहाँहरूको आँखामा डर थियो, आवाजमा असहायता। कुरा गर्दै जाँदा थाहा भयो—आर्थिक अवस्था अत्यन्तै कमजोर। सरकारी अस्पतालमा बेड नपाएर मात्र निजी […]
नेपाल स्वास्थ्य, माछा मासुलाई प्रोटिनसहित पोषणको राम्रो स्रोत मानिन्छ । १०० ग्राम मासुमा लगभग २५ ग्रामभन्दा बढी प्रोटिन पाइनुका साथै भिटामिन र मिनिरल पनि प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ । मासुको सेवनले मांसपेसी विकासमा समेत मद्दत गर्छ । मासुमा आइरनसहित भिटामिन ‘ए’, ‘डी’, ‘ई’ र केही मात्रामा भिटामिन ‘बी’ र जिंकसमेत पाइन्छ । जसको सेवनले मानिसलाई निकै […]
कृष्णकुमार सैंजु, स्वच्छ पानीको लागी विश्वमै दोस्रो धनी देश नेपाल भएतापनि अधिकांश पिउने पानिको मुहान कथा कुवाहरू खुल्लावा बाहिरी बगेको पानी मिसिने खालको छ । त्यसैले दैनिक प्रयोग गर्ने वा पिउने पानिको उच्चिक ध्यान दिन आवश्यक छ । पानी प्रकृतिले दिएको निःशुल्क उपहार हो । शरीरलाई खानाजस्तै पानी पनि अति आवश्यक छ । शरीरलाई स्वस्थ […]
डा. नविन पौडेल, स्वस्थ जीवनशैलीको आधार भनेकै स्वस्थ आहार हो। मानव स्वास्थ्यलाई सुदृढ र रोग मुक्त राख्नका लागि उचित तथा पोषणयुक्त खाना अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ। स्वस्थ खाना खाँदा मात्र शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा, पोषण, र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता प्राप्त हुन्छ। स्वस्थ खानाको महत्त्व: स्वस्थ खाना भनेको शरीरलाई आवश्यक पर्ने सबै पोषण तत्वहरूको उचित मात्रा भएको खानालाई […]
जन्मेको २८ दिनसम्मको शिशुको अवस्थालाई नवजात अवस्था भनिन्छ । शिशु जन्मनु प्राकृतिक प्रक्रिया हो । तर, यो अवस्था आमा र शिशुका लागि जीवन र मृत्यु दोसाँधको अवस्था हो । स्याहारकर्ता वा सहयोगीको सानो गल्तीले आमा र शिशुको मृत्यु हुने तथा जीवनभरका लागि अपाङ्ग हुने सम्भावना हुन्छ । त्यसैले नवजात शिशु र आमा दुवैको स्वास्थ्य स्याहार र […]
डा. किरण नकर्मी जल्ने बित्तिकै जलेको घाउमा आधा घण्टा सम्म बगिरहेको पानी खन्याएर चिस्याउनु पर्ने हुन्छ। यसो गर्दा जलन छालाको गहिरो भागसम्म गढ्न घाउ गहिरो हुन पाउँदैन। गहिरो घाउलाई छाला प्रत्यारोपण गर्नुपर्छ भने चिस्याएर घाउ गहिरो हुन दिएन भने मलहम पट्टी गरेरै बिना अपरेशन निको पार्न सकिने सम्भावना बढ्न जान्छ। हाम्रो शरीरको ६०-८०% भाग पानी […]
डा. ओममूर्ती अनिल, अत्याधिक नुनको सेवनले रक्तचाप बढाउँछ । स्वस्थ मानिसले पनि खानामा नुन कम खानुपर्छ । नुनिलो खानेकुराहरुको प्रयोग सकेसम्म कम गर्नुपर्छ । उच्च रक्तचाप भएको बिरामीले नुनको सेवनको बारेमा अझ बढी सावधानी लिनुपर्छ । दिनहुँ एक चिया चम्चा भन्दा बढी नुन खानु हुदैन । तर नुन खाँदै नखानु वा अत्यन्तै कम खानु उल्टै […]
अनुश्री बुवाआमाको आफ्नो घर छ, तर जीवनमा शीतलता छैन।जोडेको सम्पत्ति छ, तर एक मानो पकाएर खाने तागत छैन। सन्तानहरू छन्, तर दुःखमा कसैको साहारा छैन। म यस जिल्ला अस्पतालमा करिब १० महिना भयो काम थालेको। यस अवधिमा मैले यस्ता धेरै घटनाहरू देखेँ, जहाँ बुवाआमाको माया सन्तानप्रति थियो र सन्तानको अपार माया आमाबुवाप्रति देखिन्थ्यो। तर केही […]
डा. अरुणा उप्रेती , केही वर्ष पहिले मुगु अस्पतालमा पुग्दा बच्चालाई खुवाउने पिठोका बट्टाहरू बाटोमा फ्याकेको देखें । बट्टामा लेखिएको रहेछ, ‘नेपालको स्वास्थ्य मन्त्रालयका लागि विशेष रूपले बनाइएको’ गहुँ, चिनी र भटमासको त्यो मिश्रण भारतको उडिसामा बनेको रहेछ । नेपालका बालबालिकालाई कुपोषणबाट मुक्त गर्न दिइने पिठो भारतबाट ल्याउनुपर्ने अचम्मको कुरा होइन र ?मुगु र जुम्ला […]
